Gdy nocą przy leśnej ścieżce widać rozkopaną ziemię, sprawcą często jest borsuk szukający kolacji. Pytanie, czym się żywi borsuk, prowadzi do ciekawej odpowiedzi, bo ten krępy ssak nie jest wyłącznie drapieżnikiem. Wyjaśniam, co najczęściej trafia do jego jadłospisu, jak dieta zmienia się w ciągu roku i czy człowiek powinien dokarmiać dzikiego osobnika.
Borsuk korzysta z tego, co oferuje mu las i okolica
- Dżdżownice i inne bezkręgowce są jednymi z najważniejszych składników jego diety.
- Je także płazy, ślimaki, owady, larwy, jaja i drobne kręgowce.
- Latem i jesienią chętnie wybiera owoce, nasiona, orzechy oraz zboża.
- Jego jadłospis jest sezonowy i zależy od dostępności pokarmu oraz pogody.
- Nie należy dokarmiać borsuka resztkami z kuchni ani próbować przyciągać go do ogrodu.
Co naprawdę trafia na talerz borsuka
Borsuk europejski jest wszystkożernym ssakiem, choć należy do rodziny łasicowatych. Oznacza to, że wykorzystuje zarówno pokarm zwierzęcy, jak i roślinny. Nie poluje jednak jak lis na duże ofiary. Zwykle spokojnie przeszukuje ściółkę, trawę, pnie i miękką ziemię, kierując się przede wszystkim węchem.
W polskich warunkach bardzo ważne miejsce zajmują dżdżownice. To łatwo dostępne źródło białka, szczególnie po deszczu, gdy bezkręgowce wychodzą bliżej powierzchni. Borsuk potrafi też rozkopywać ziemię na głębokość kilkunastu centymetrów, aby dostać się do larw owadów, pędraków i innych organizmów żyjących w glebie.
Dlatego charakterystyczne dołki przy pniach, na skraju lasu albo na łące nie muszą oznaczać działalności dzika. Czasem są śladem nocnego żerowania borsuka. Jak podają Lasy Państwowe, jego jadłospis obejmuje także ślimaki, żaby, jaszczurki, młode gryzonie oraz gniazda owadów społecznych.
Pokarm zwierzęcy i roślinny tworzą elastyczną dietę
Bezkręgowce są podstawą
Wśród pokarmu zwierzęcego dominują dżdżownice, owady i ich larwy. Borsuk może rozkopywać próchnicę, stare pniaki oraz miejsca pod zamierającymi drzewami, ponieważ właśnie tam często znajdują się pędraki i inne larwy. Zjada również ślimaki, chrząszcze, gąsienice i różne większe bezkręgowce.
Jesienią zdarza mu się niszczyć gniazda os lub trzmieli. To ryzykowna wyprawa, ale owady i ich larwy dostarczają dużo energii przed zimą. Ten przykład dobrze pokazuje, że borsuk nie wybiera pokarmu według jednego sztywnego schematu. Liczy się przede wszystkim to, co można znaleźć przy rozsądnym wydatku energii.
Płazy, jaja i małe zwierzęta
Borsuk zjada żaby i ropuchy, a także jaszczurki, młode gryzonie i czasem padlinę. Może sięgać po jaja oraz pisklęta ptaków gniazdujących na ziemi. Nie oznacza to jednak, że jest wyspecjalizowanym rabusiem ptasich gniazd. Takie pożywienie jest raczej jednym z wielu elementów diety.
Z perspektywy ochrony ptaków ważne jest zachowanie proporcji. Borsuk może lokalnie wpływać na sukces lęgowy niektórych gatunków naziemnych, ale pełni też naturalną funkcję w ekosystemie. Nie powinno się traktować go jako szkodnika tylko dlatego, że czasami znajdzie jajo lub pisklę.
Przeczytaj również: Stop jełczeniu kul tłuszczowych! Skuteczne przechowywanie dla ptaków
Owoce, nasiona i inne rośliny
Pokarm roślinny uzupełnia dietę szczególnie wtedy, gdy dojrzewają owoce. Borsuk zjada między innymi jabłka, śliwki, jagody, żołędzie, orzechy, nasiona i ziarna. Może również korzystać z upraw, jeśli znajdują się blisko jego terytorium.
Nie warto jednak wyobrażać go sobie jako zwierzęcia żywiącego się głównie owocami. Rośliny mają większe znaczenie w określonych porach roku, natomiast w innych miesiącach większą rolę odgrywają bezkręgowce, płazy i drobne zwierzęta. Ta zmienność jest jedną z największych zalet borsuka.
Jadłospis zmienia się wraz z porą roku
Borsuk nie ma jednego stałego menu na cały rok. Sezonowość pokarmu wpływa na jego aktywność, wybierane siedliska i długość nocnych wędrówek. Wiosną korzysta z tego, co pojawia się szybko po zimie, a przed nastaniem chłodów szuka produktów bardziej kalorycznych.
| Pora roku | Najczęściej dostępny pokarm | Co to oznacza dla borsuka |
|---|---|---|
| Wiosna | Dżdżownice, owady, larwy, płazy, jaja | Wykorzystuje wilgotną glebę i pierwszą aktywność bezkręgowców. |
| Lato | Owady, dżdżownice, żaby, owoce, drobne zwierzęta | Ma szeroki wybór i może żerować w różnych środowiskach. |
| Jesień | Owoce, nasiona, orzechy, zboża, larwy | Intensywnie uzupełnia zapasy tłuszczu przed zimowym spowolnieniem. |
| Zima | Głównie zapasy tłuszczu, a podczas odwilży dostępne drobne źródła pokarmu | Ogranicza aktywność, ale nie zapada w nieprzerwany sen zimowy. |
Jesienią szczególne znaczenie ma pokarm bogaty w energię, ponieważ borsuk przygotowuje organizm do okresu mniejszej aktywności. W czasie łagodnej zimy może na krótko opuszczać norę, napić się lub znaleźć coś do jedzenia. Nie oznacza to, że każda zimowa obserwacja jest powodem do niepokoju.
Jak borsuk znajduje i zdobywa pożywienie
Najczęściej wyrusza na żer po zmroku. Wykorzystuje przede wszystkim węch, silne łapy i długie pazury, dzięki którym może rozgrzebywać ściółkę, próchnicę i miękką glebę. Jego sposób polowania jest raczej metodycznym przeszukiwaniem terenu niż szybkim pościgiem.
Borsuk często wraca w miejsca, w których wcześniej znalazł dużo pokarmu. Mogą to być wilgotne łąki, skraje lasu, stare sady, okolice kompostowników albo gleby bogate w próchnicę. Z tego powodu jego ślady bywają widoczne w tych samych punktach przez wiele nocy.
W praktyce najbardziej mylące jest przypisywanie każdej rozkopanej rabaty dzikowi. Małe, liczne dołki wskazują często na poszukiwanie dżdżownic lub larw, podczas gdy większe zniszczenia mogą mieć inne przyczyny. Sam ślad nie wystarcza, by z całą pewnością rozpoznać sprawcę.
Czy dokarmiać borsuka przy domu
Moja rekomendacja jest prosta: nie wystawiałbym borsukowi jedzenia. Dokarmianie przyzwyczaja dzikie zwierzę do obecności ludzi, może przyciągać psy i inne drapieżniki, a także zwiększa ryzyko chorób oraz konfliktów sąsiedzkich.
Szczególnie złym pomysłem są resztki obiadowe, słodycze, wędliny, mleko i pieczywo. Taki pokarm nie odpowiada naturalnym potrzebom borsuka, a jego regularne podawanie może zaburzać zachowanie zwierzęcia. Jeśli pojawia się w ogrodzie, lepiej zabezpieczyć śmietnik, zamknąć dostęp do karmy dla zwierząt domowych i nie próbować go oswajać.
Jeżeli borsuk wygląda na rannego, porusza się nienaturalnie albo leży w nietypowym miejscu, nie należy go dotykać. Najbezpieczniej skontaktować się z lokalnym ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt, strażą miejską lub inną służbą, która ma doświadczenie w takich interwencjach.
Najważniejsza zasada to pozwolić mu żyć po swojemu
Borsuk żywi się bardzo różnorodnie, ale w jego diecie najważniejsze są dżdżownice, owady, larwy, płazy i inne łatwo dostępne organizmy. Owoce, nasiona, orzechy oraz drobne kręgowce uzupełniają jadłospis zależnie od pory roku i warunków w środowisku.
Ta elastyczność pomaga mu przetrwać w lasach, na łąkach, w sadach, a czasem także na obrzeżach miejscowości. Najlepszym sposobem wspierania borsuka nie jest karmienie go, lecz zachowanie spokoju, ograniczenie zanieczyszczania środowiska i pozostawienie mu naturalnych miejsc żerowania.
