Na liściu róży biedronka może wyglądać jak niewinny, kolorowy gość, ale w rzeczywistości jest sprawnym drapieżnikiem. Pytanie, czym żywią się biedronki, prowadzi przede wszystkim do mszyc, choć ich jadłospis bywa znacznie szerszy. Wyjaśniam, co jedzą dorosłe osobniki i larwy, ile pokarmu potrafią zdobyć oraz jak stworzyć im dobre warunki w ogrodzie.
Najważniejsze informacje o diecie biedronek
- Mszyce są podstawowym pokarmem większości popularnych biedronek.
- Larwy często polują intensywniej niż dorosłe chrząszcze i mogą zjadać dziesiątki mszyc dziennie.
- W jadłospisie znajdują się także roztocza, tarczniki, wełnowce, jaja owadów i drobne larwy.
- Dorosłe biedronki uzupełniają dietę pyłkiem, nektarem oraz spadzią.
- Nie wszystkie gatunki są drapieżne. Biedronka mączniakówka żywi się głównie grzybami rozwijającymi się na roślinach.
Mszyce są dla nich najważniejszym posiłkiem
Większość spotykanych w Polsce biedronek to drapieżniki polujące na małe, miękkie owady. Najczęściej wybierają mszyce, ponieważ występują w koloniach i nie potrafią skutecznie uciekać przed larwą lub dorosłym chrząszczem. Tam, gdzie na młodych pędach pojawia się dużo mszyc, zwykle szybko można zauważyć także biedronki.
Mszyce wysysają soki z roślin, osłabiając liście i pędy. Biedronki ograniczają ich liczebność w sposób naturalny, dlatego traktuję je jako jednych z najbardziej pożytecznych mieszkańców ogrodu. Nie są jednak cudownym środkiem, który zawsze całkowicie usunie szkodniki. Gdy kolonia jest bardzo liczna, potrzebują czasu i odpowiednich warunków, aby wyraźnie zmniejszyć jej rozmiar.
W sprzyjających warunkach jedna dorosła biedronka może zjadać od kilkudziesięciu do ponad 200 mszyc dziennie. Takie wartości zależą od gatunku, temperatury, stadium rozwoju i dostępności ofiar, dlatego nie należy traktować ich jako stałej normy dla każdego osobnika.
Co jeszcze znajduje się w jadłospisie
Jeżeli mszyc brakuje, biedronki mogą polować na roztocza, tarczniki, wełnowce, jaja owadów oraz drobne larwy. Niektóre gatunki zjadają także mączliki i inne niewielkie bezkręgowce, o ile potrafią je schwytać.
W praktyce oznacza to, że biedronka nie reaguje wyłącznie na jeden konkretny gatunek szkodnika. Jej znaczenie w ogrodzie polega na tym, że pomaga ograniczać kilka grup drobnych organizmów jednocześnie. Zdarza się również, że przy dużym niedoborze pokarmu zjada jaja lub larwy innych biedronek, choć jest to raczej rozwiązanie awaryjne niż podstawowy sposób odżywiania.
Larwy polują inaczej niż dorosłe osobniki
Największe zaskoczenie czeka osoby, które po raz pierwszy zobaczą larwę biedronki. Jest wydłużona, ciemna, często pokryta kolcami i nie przypomina kolorowego chrząszcza z czerwonymi pokrywami. To jednak właśnie larwa bywa najbardziej żarłocznym etapem życia tego owada.
Larwy aktywnie przemieszczają się po roślinie i wyszukują kolonie mszyc. W czasie całego rozwoju, który zwykle trwa około miesiąca, jedna larwa może zjeść od około 100 do nawet 2000 mszyc. Tak szeroki przedział wynika z różnic między gatunkami i warunkami, ale dobrze pokazuje, jak duży wpływ ma ten mały drapieżnik.
Dorosła biedronka również poluje, lecz część energii przeznacza na rozmnażanie, poszukiwanie schronienia i przygotowanie do zimowania. Jej potrzeby żywieniowe nie kończą się więc na owadach.
Pyłek, nektar i spadź jako uzupełnienie
Gdy brakuje mszyc, dorosłe biedronki mogą korzystać z nektaru kwiatów, pyłku oraz spadzi. Spadź to słodka, lepka wydzielina pozostawiana na roślinach przez niektóre owady, głównie mszyce i czerwce. Dostarcza energii, ale nie zastępuje w pełni pokarmu zwierzęcego potrzebnego drapieżnym gatunkom.
Z mojego punktu widzenia właśnie dlatego ogród z samymi trawnikami i idealnie wyczyszczonymi rabatami nie jest dla biedronek szczególnie przyjazny. Rośliny kwitnące zapewniają dorosłym osobnikom dodatkową energię, a obecność niewielkiej liczby mszyc pozwala utrzymać naturalny łańcuch pokarmowy.
Nie każda biedronka poluje na mszyce
Słowo „biedronka” obejmuje całą rodzinę chrząszczy, a poszczególne gatunki mogą mieć różne preferencje. Najczęściej spotykana biedronka siedmiokropka rzeczywiście żywi się głównie mszycami, ale nie jest to reguła obowiązująca wszystkie biedronkowate.
| Typ biedronki | Najczęstszy pokarm | Znaczenie dla ogrodu |
|---|---|---|
| Biedronki mszycożerne | Mszyce, jaja owadów, drobne larwy | Ograniczają liczebność szkodników na pędach i liściach |
| Gatunki polujące na inne bezkręgowce | Roztocza, tarczniki, wełnowce i małe owady | Pomagają tam, gdzie problemem nie są wyłącznie mszyce |
| Biedronka mączniakówka | Grzyby, między innymi naloty mączniaka | Może ograniczać rozwój niektórych chorób grzybowych roślin |
| Biedronka azjatycka | Mszyce i inne drobne bezkręgowce | Jest skutecznym drapieżnikiem, ale może konkurować z rodzimymi gatunkami |
Biedronka mączniakówka jest dobrym przykładem wyjątku. Zamiast polować głównie na owady, zjada grzybnię i zarodniki mączniaków rozwijających się na roślinach. Dlatego nie warto oceniać każdego napotkanego gatunku wyłącznie po wyglądzie ani zakładać, że wszystkie biedronki mają identyczne potrzeby.
Co zapewnić biedronkom w ogrodzie
Najlepszym sposobem dokarmiania biedronek nie jest przygotowywanie im miseczki z cukrem, lecz stworzenie miejsca, w którym same znajdą pokarm. Najwięcej daje połączenie roślin kwitnących, naturalnych kryjówek i ograniczenia chemicznych oprysków.
- Posadź rośliny dostarczające nektaru i pyłku, na przykład koper, krwawnik, facelię, dziką marchew, nagietki lub inne gatunki o drobnych kwiatach.
- Nie usuwaj natychmiast każdej pojedynczej mszycy. Mała kolonia może przyciągnąć biedronki i zapewnić im warunki do rozmnażania.
- Ograniczaj szeroko działające insektycydy, które zabijają zarówno szkodniki, jak i owady pożyteczne.
- Pozostaw część opadłych liści, suchych łodyg albo niewielkich zakamarków, w których chrząszcze mogą schronić się przed zimnem.
- Nie wypuszczaj przypadkowo kupionych lub przywiezionych owadów, ponieważ obce populacje mogą konkurować z rodzimymi gatunkami.
Częsty błąd polega na tym, że ktoś sprowadza biedronki do ogrodu, a jednocześnie usuwa wszystkie kwiaty i pryska rośliny przeciw mszycom. W takim miejscu drapieżniki szybko tracą zarówno pokarm, jak i bezpieczne schronienie, więc sama ich obecność nie utrzyma się długo.
Przeczytaj również: Mak w karmniku: Bezpieczny dla ptaków? Sprawdź, jak karmić mądrze
Co zrobić z biedronką znalezioną w domu
Biedronka, która jesienią lub zimą pojawia się w mieszkaniu, zwykle szuka miejsca do przezimowania. Nie trzeba jej karmić chlebem, mlekiem ani słodkimi produktami. Najrozsądniej przenieść ją do chłodnego, osłoniętego miejsca, na przykład do nieogrzewanego pomieszczenia z dostępem powietrza.
Jeżeli na zewnątrz panuje silny mróz, nie wypuszczałbym jej od razu na otwartą przestrzeń. Nagłe przejście z ciepłego mieszkania do bardzo niskiej temperatury może być dla niej niekorzystne. W cieplejszy dzień można umieścić ją na roślinie lub w osłoniętym zakątku ogrodu.
Kolorowy chrząszcz, który porządkuje ogród
Najkrócej mówiąc, większość biedronek żywi się przede wszystkim mszycami i innymi małymi bezkręgowcami, a dorosłe osobniki uzupełniają dietę pyłkiem, nektarem i spadzią. Larwy są zwykle bardziej intensywnymi łowcami niż dorosłe chrząszcze, dlatego nie należy ich niszczyć tylko dlatego, że wyglądają nietypowo.
Najwięcej korzyści przynosi ogród, w którym owady pożyteczne mają dostęp do różnorodnych roślin, kryjówek i naturalnego pokarmu. Zamiast dążyć do całkowitego usunięcia każdego szkodnika, lepiej utrzymywać równowagę, w której biedronki, ptaki i inne drapieżniki mogą wspólnie ograniczać liczebność niepożądanych owadów.
